Dzieci w chmurze – Iwona Dudziak
#Współpraca Recenzencka #Wydawnictwo Czarne
Czy szkoły są bezpiecznym miejscem dla młodych ludzi? W świetle ostatnich wydarzeń coraz więcej osób zadaje sobie to pytanie. Nie jest to jednak jedyny problem, z którym boryka się polska szkoła. Niektórzy rodzice mają wątpliwości co do poziomu nauczania, inni kwestionują obowiązującą podstawę programową. Do tego dochodzą przemoc rówieśnicza oraz problemy psychiczne młodych ludzi. Czy odpowiedzią na te bolączki może okazać się edukacja domowa?
„Dzieci w chmurze” to reportaż poświęcony przede wszystkim Szkole w Chmurze. Warto podkreślić to już na samym początku, ponieważ choć autorka porusza zagadnienia związane z edukacją domową, koncentruje się głównie na największej organizacji świadczącej usługi w tym zakresie, czyli właśnie Szkole w Chmurze.
Autorka omawia tę instytucję bardzo szczegółowo. Z książki dowiemy się, jak wygląda nauka ucznia korzystającego z tej formy edukacji, poznamy platformę wykorzystywaną przez szkołę, a także będziemy towarzyszyć uczniom podczas egzaminów, w tym również egzaminu maturalnego. Co więcej, wszystkie te informacje poznajemy nie tyle z pierwszej, co z drugiej ręki. Reportaż jest bowiem także bardzo osobistą historią – opowieścią matki, której córka z powodu problemów szkolnych zrezygnowała z tradycyjnej edukacji i kontynuowała naukę właśnie w Szkole w Chmurze.
I to jest największa zaleta tej publikacji. Dzięki temu, że córka autorki była tak mocno zaangażowanaj w tę formę nauki, możemy poznać nie tylko pojedyncze zagadnienia, ale prześledzić cały proces krok po kroku — od pierwszego zainteresowania, przez rejestrację, naukę i korepetycje, które w tym przypadku okazały się niezbędne, aż po próbę powrotu do szkoły stacjonarnej i ostatecznie zdaną maturę.
Podobało mi się również to, że autorka prezentuje zarówno opinie pozytywne, jak i krytyczne. Stara się równoważyć swoje coraz mniej przychylne spojrzenie na Szkołę w Chmurze głosami osób, które nadal bardzo pozytywnie oceniają ten model edukacji.
Temat Szkoły w Chmurze przedstawiony jest z wielu perspektyw. Na początku poznajemy punkt widzenia samej instytucji. Czytamy materiały promocyjne i wypowiedzi osób związanych ze szkołą. Muszę przyznać, że na tym etapie wszystko brzmi naprawdę obiecująco. Z czasem odkrywamy jednak kolejne perspektywy – rodziców, nauczycieli oraz uczniów. Powoli zaczynamy rozumieć, że nie wszystko jest tak idealne, jak mogłoby się wydawać. Coraz wyraźniej widać, że to, co ma być alternatywą dla tradycyjnego szkolnictwa, nie zawsze może stanowić jego prosty zamiennik.
Sporo, choć zdecydowanie mniej, dowiadujemy się również o samej edukacji domowej. Już na wstępie warto podkreślić, że edukacja domowa to coś więcej niż tylko nauka poza murami szkoły. To przede wszystkim przejęcie przez rodziców odpowiedzialności za cały proces edukacyjny. Szkoła w Chmurze jest natomiast jedną z wielu form realizowania edukacji domowej. Dzięki tej książce lepiej zrozumiałam tę różnicę, dlatego uważam ją za wartościową lekturę. Jednocześnie trudno nie zauważyć pewnych braków. O ile temat Szkoły w Chmurze został omówiony bardzo szczegółowo, o tyle informacje dotyczące edukacji domowej jako takiej są raczej fragmentaryczne. Szkoda, ponieważ rozwinięcie tego wątku uczyniłoby publikację znacznie bardziej kompletną.
Interesującym elementem reportażu jest także historia przepisów dotyczących edukacji domowej. Autorka pokazuje, jak podejście kolejnych ugrupowań politycznych zmieniało się na przestrzeni lat oraz jaki wpływ miały te zmiany na funkcjonowanie edukacji domowej i warunki nauczania. Ciekawym odkryciem było dla mnie również to, że edukacja domowa stała się elementem sporu politycznego. Nigdy wcześniej nie zwracałam na to uwagi, a okazuje się, że dla wielu wyborców jest to kwestia bardzo istotna.
Mam jednak także kilka zastrzeżeń. Po pierwsze, autorka dość swobodnie przeskakuje między tematami. W książce można odczuć pewien chaos i brak wyraźnej struktury, która pomogłaby uporządkować przekazywane treści. Po drugie, reportaż łączy informacje o charakterze obiektywnym z osobistymi refleksjami autorki. Sama obecność subiektywnej perspektywy nie jest wadą, ale momentami miałam wrażenie, że zaciemnia ona szerszy obraz sytuacji.
Wspomniałam wcześniej o historii zmian legislacyjnych i tutaj również dostrzegam pewien problem. Rozpoczynając lekturę, chciałam jak najszybciej poznać najważniejsze informacje dotyczące funkcjonowania Szkoły w Chmurze, tymczasem bardziej konkretne treści pojawiają się dopiero mniej więcej w połowie książki. Mam wrażenie, że lepsze uporządkowanie materiału pozwoliłoby wyeksponować kluczowe kwestie znacznie wcześniej.
Nie zmienia to jednak faktu, że książka jest napisana bardzo przystępnie. Z zainteresowaniem śledziłam kolejne rozdziały, szukając odpowiedzi na nurtujące mnie pytania.
Czytałam sporo negatywnych opinii na temat tej publikacji i wrócę tutaj do kwestii, o której wspominałam na początku. „Dzieci w chmurze” to przede wszystkim książka o Szkole w Chmurze, wzbogacona o osobiste doświadczenia autorki. Nie należy traktować jej jako kompleksowego opracowania na temat edukacji domowej, ponieważ opisuje jedynie jeden, stosunkowo wąski wycinek tego zagadnienia. Szersze wątki, choć interesujące, stanowią raczej punkt wyjścia do dalszych poszukiwań.
Sama nie korzystałam z edukacji w Szkole w Chmurze i nie znam nikogo, kto uczyłby się w ten sposób, dlatego trudno mi odnieść się do wszystkich zarzutów pojawiających się w innych recenzjach. Moim zdaniem Szkoła w Chmurze została jednak opisana dość dokładnie. Autorka powołuje się na liczne źródła i rozmawia z wieloma osobami reprezentującymi różne środowiska.
Właśnie dlatego uważam, że warto sięgnąć po tę książkę jako analizę funkcjonowania Szkoły w Chmurze oraz jako wprowadzenie do tematu edukacji domowej.
A Wy co sądzicie o edukacji domowej? Może ktoś z Was korzystał ze Szkoły w Chmurze? Jakie jest Wasze zdanie na ten temat?
Dominika Róg-Górecka
